Logo van het Planbureau voor de Leefomgeving
Naar het hoofdmenuNaar de subnavigatieNaar de hoofdinhoud

Duurzame handelsketens: veel voortgang geboekt, maar overheid is nu aan zet

Nieuwsbericht | 12-11-2013

De marktaandelen van geïmporteerde producten die zijn voorzien van een duurzaamheidskeurmerk, zijn in Nederland in de afgelopen decennia substantieel gestegen. Maar er is geen eenduidig beeld van de bijdrage die dergelijke keurmerken daadwerkelijk leveren in productielanden, zowel waar het gaat om verbetering van arbeidsomstandigheden en inkomsten van boeren als wat betreft milieuomstandigheden en behoud van biodiversiteit. Er zijn wel voorbeelden van lokale positieve effecten, maar deze treden niet altijd en overal op. Dit is vooral afhankelijk van de lokale omstandigheden, zoals goed en stabiel bestuur en goede infrastructuur.

Ook zijn er grenzen aan wat te bereiken valt met het vrijwillig certificeren van handelsketens. Wil Nederland via handelsketens verder bijdragen aan duurzame ontwikkeling elders, dan kan de overheid verduurzaming niet alleen overlaten aan de voorhoede in een markt. In sommige markten kan het invoeren van verplichte duurzaamheidseisen gewenst zijn. Dit concludeert het PBL in een vandaag verschenen rapport, Verduurzaming van internationale handelsketens: voortgang, effecten en perspectieven.

Nederland één van de koplopers in verduurzaming internationale handelsketens

Koffie, vis, hout, chocola en andere producten hebben steeds vaker een duurzaamheidskeurmerk. Zo’n keurmerk belooft de consument bijvoorbeeld dat de boer een eerlijke prijs heeft gekregen en dat bij de productie van grondstoffen zorgvuldig is omgegaan met natuur en milieu. Het marktaandeel gecertificeerd hout bedraagt in ons land inmiddels 66%, de aandelen duurzame koffie en gevangen vis beiden 40%. Daarmee loopt Nederland in de Europese Unie voorop.

Link to infographic: ''
Link to infographic: 2''

De marktaandelen van dergelijke duurzame producten zijn in het afgelopen decennium flink gestegen.

Positieve effecten op lokale schaal, maar niet altijd

Er is nog te weinig bekend of certificering in productiegebieden ook echt leidt tot betere arbeids- en milieuomstandigheden, hogere inkomsten voor boeren, of behoud van biodiversiteit. Er zijn wel allerlei voorbeelden bekend van positieve effecten die certificering lokaal oplevert. Maar tegenover rapportages over een betere inkomenspositie van boeren of veiligheid van bosarbeiders staan ook signalen over bijvoorbeeld het uitsluiten van ongeorganiseerde of arme boeren die niet aan duurzaamheidseisen kunnen voldoen.

Lokale omstandigheden cruciaal  voor succes

Of verduurzamingsinitiatieven tot positieve effecten leiden in de productiegebieden, is in belangrijke mate afhankelijk van de lokale omstandigheden. Als ter plaatse een goed en stabiel lokaal bestuur, een goede infrastructuur, rechtszekerheid, kennis over duurzame productiemethoden en onderwijs aanwezig zijn, is de kans op positieve effecten groter. Overheden en bedrijfsleven, zowel hier als elders, kunnen samen deze randvoorwaarden creëren dan wel het lokale bestuur hierbij ondersteunen.

Vrijwillige ketenverduurzaming kent grenzen

De inspanningen van marktpartijen en maatschappelijke organisaties rond ketenverduurzaming zijn tot nu toe op vrijwillige basis verricht. De betrokken partijen hebben een belangrijke stap gezet in het verduurzamingsproces, maar stuiten nu op financiële, bestuurlijke en andere belemmeringen. Bovendien zijn er nog veel andere bedrijven in de keten die geen gebruik maken van duurzaam geproduceerde grondstoffen.

Link to infographic: ''
Link to infographic: 2''

De inspanningen van marktpartijen en maatschappelijke organisaties rond ketenverduurzaming zijn tot nu toe op vrijwillige basis verricht.

Grotere rol overheid nodig om achterblijvers mee te krijgen

Wil Nederland via handelsketens verder bijdragen aan duurzame ontwikkeling elders, dan kan de overheid verduurzaming niet alleen overlaten aan de voorhoede in een markt. Ze zal meer invloed moeten uitoefenen om meer bedrijven te stimuleren over te stappen op duurzame alternatieven. Dat kan bijvoorbeeld met verplichte en transparante rapportages over grondstofgebruik, het Europees uitdragen van beleid voor duurzaam inkopen, of door het stellen van minimum duurzaamheidseisen aan producten. Het kan in diverse ketens nuttig zijn om de voor- en nadelen op een rijtje te zetten van het verplicht stellen van minimumeisen die nu deels via vrijwillige certificering worden toegepast.

Contact

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Persvoorlichting (070-3288688 of persvoorlichting@pbl.nl).