Door gedachte en ongedachte toekomsten te ontwerpen kunnen scenario’s aanzetten tot nadenken over het toekomstig ruimtelijk beleid voor Nederland. Het is een methode die wellicht minder realistisch is dan de methode die de gevolgen van huidige ontwikkelingen doorrekent naar de toekomst, maar die wel kan helpen om belangrijke trendbreuken te signaleren. Deze scenariomethode functioneert vooral als ideeëngenerator en wil aanzetten tot nadenken over een eventuele toekomst.

Dat is de kern van de studie ‘Scene, een kwartet ruimtelijke scenario’s’, die vandaag is verschenen in de publicatiereeks van het Ruimtelijk Planbureau. In de vorm van ‘essays over de toekomst’ worden uiteenlopende maatschappelijke ontwikkelingen met hun onderlinge relaties en effecten in beeld gebracht, samen met de belangrijkste kansen en dreigingen voor het ruimtelijk beleid van Nederland. Breekt de kenniseconomie bijvoorbeeld door? Verandert de concurrentiepositie van onze mainports? Komt er een ‘verantwoordelijke economie’? En hoe ontwikkelen de steden en de stedelijke netwerken zich?

In de vier scenario ’s uit deze studie – Nederland als overlevingsruimte, Nederland als belevingsruimte, Nederland als productieruimte en Nederland als milieuruimte – wordt het verdere verloop van dergelijke ontwikkelingen vanuit verschillende perspectieven verkend. In de studie is vooral gelet op de onzekerheden omtrent het verloop van ontwikkelingen en op de ruimtelijke knelpunten en kansen die zij voor ons land kunnen opleveren.

De scenario’s kunnen beleidsmakers behulpzaam zijn bij het nemen van beslissingen in het licht van een onzekere toekomst. Een systematische vergelijking van de scenario’s levert bovendien een aantal aandachtspunten voor het ruimtelijk beleid en kennisvragen voor verder onderzoek.

***

Scene; een kwartet ruimtelijke scenario's voor Nederland, Ed Dammers, Hanna Lára Pálsdóttir, Frank Stroeken, Leon Crommentuijn, Ellen Driessen, Friedel Filius (2003), Ruimtelijk Planbureau, Rotterdam: Nai Uitgevers. ISBN 90 5662 324 9. Prijs € 22,50.