De opkomst van de informatie- en communicatietechnologie leidt ertoe dat bedrijvigheid zich verder verspreidt. Dit gebeurt echter niet over het gehele land, maar binnen stedelijke regio’s, zoals de Noordvleugel van de Randstad, in een proces van ‘geconcentreerde deconcentratie’. In dat opzicht versterkt ict bovenal bestaande ruimtelijke trends.

Dat is de conclusie van het rapport ‘De ruimtelijke effecten van ict’, dat het Ruimtelijk Planbureau vandaag presenteerde. In deze studie staat de vraag centraal hoe de vestigings- en verplaatsingspatronen van bedrijven en huis­houdens kunnen veranderen door de opkomst van ict.

In theorie biedt ict kansen voor grote veranderingen: thuis werken, een bedrijf op de hei, boodschappen via internet. Maar in praktijk lijkt deze revo­lutie zich niet voor te doen. Zaken waarvoor ICT schijnbaar een substituut is, blijken immers vaak toch onvervangbaar: face-to-face contacten. De ruimte­lijke effecten van telewerken en internet-shoppen, inclusief die op de totale mobiliteit, zijn tot op heden dan ook beperkt.

Ook de locatie-eisen van nieuwe, groeiende en verhuizende ICT-bedrijven bevestigen nog steeds de ruimtelijk-economische hoofdstructuur van Neder­land. Opvallend is dat het vaak historisch gegroeide, sterk verstedelijkte eco­nomische kerngebieden zijn die veel potentie hebben voor groei en innovatie.

De ruimtelijke gevolgen van ICT voor Nederland zijn dus niet revolutionair. Er is geen sprake van dat alle bedrijvigheid footloose zou worden. Maar ook de gedachte dat alles bij het oude blijft is te extreem. Uit deze studie blijkt dat deze twee polen ten onrechte vaak als enige twee ontwikkelingsparadigma’s worden gepresenteerd.

De ruimtelijke effecten van ict, Frank van Oort, Otto Raspe, en Daniëlle Snellen (2003), Ruimtelijk Planbureau, Rotterdam: NAi Uitgevers. ISBN 90 5662 342 7. Prijs € 22,50. Te bestellen bij de boekhandel of via NAi Boekverkopers, telefoon 010 4401 203