Het ruimtelijk beleid loopt steeds meer achter de feiten aan. De Vinex-wijken sluiten onvoldoende aan bij de woonwensen van burgers. Het denken in termen van nieuwe bedrijventerreinen gaat voorbij aan de behoeften van de groeiende dienstensector. En het platteland is onnodig op slot gezet door de eenzijdige bestemming van boerderijen. Het is daarom hoog tijd voor een ander, breder perspectief voor het ruimtelijk beleid.

Tot deze conclusie komt het Ruimtelijk Planbureau in zijn studie ‘De ongekende ruimte verkend’, die vandaag werd gepresenteerd. Met deze publicatie voldoet het planbureau aan zijn taak om periodiek na te gaan wat de toekomstige ruimtebehoeftes zijn. Het RPB gaat daarbij ook een stap verder. Het richt zich niet op de prognoses zelf maar op de vraag hoe met dergelijke ruimtelijke prognoses moet worden omgegaan.

De traditionele methode, waarbij voor afzonderlijke sectoren ruimteclaims worden opgeteld, leidt tot een systematische overschatting van de toekomstige ruimtebehoefte. Bovendien leiden de beleidsmatige segmentering en het sectorale denken niet alleen tot een gebrekkige effectiviteit van het beleid, maar ook tot hoge maatschappelijke kosten: reserveringen van grootschalige bedrijventerreinen terwijl ook zuiniger met ruimte kan worden omgegaan, oplopende grondprijzen in Vinex-locaties, overloopgebieden voor water waarvoor maatschappelijke tegendruk moet worden afgekocht, enzovoort.

In de huidige, complexe en dus ‘ongekende’ samenleving met haar mondige burgers is het daarom goed te kiezen voor een breder perspectief voor het ruimtelijk beleid. Een samenleving leert immers het beste door veel alternatieve handelingswijzen te beproeven. Dat vergt krachtige interactie met maatschappelijke partijen en de markt. Op die manier ook kan de overheid het beste aansluiten bij de werkelijkheid van burgers en bedrijven. Het combineren van bestemmingen, bijvoorbeeld van wonen en werken, van natuur, landbouw en wonen, is daarbij essentieel.

***

De ongekende ruimte verkend, Hugo Gordijn, Wim Derksen, Jan Groen, Hanna Lára Pálsdóttir, Maarten Piek, Nico Pieterse, Daniëlle Snellen (2003), Ruimtelijk Planbureau, Rotterdam: NAi Uitgevers. ISBN 90 5662 336 2. Prijs € 25,00. Te bestellen bij de boekhandel of via NAi Boekverkopers, telefoon 010 4401 203