Planbureau voor de Leefomgeving

Home›Beleidsevaluaties

Beleidsevaluaties

Grensoverschrijdende luchtvervuiling nog steeds te hoog

In de afgelopen 25 jaar is een aanzienlijke vermindering van de luchtvervuiling in Europa bereikt, maar het afgesproken beleid is ontoereikend om een duurzame bescherming van natuur en gezondheid te bereiken. Dat zijn de bevindingen van een internationale evaluatie van het Gothenburg Protocol, die onder leiding van MNP is uitgevoerd. Ook met de afgesproken maatregelen zal in 2020 nog steeds sprake zijn van gezondheidsrisico’s door fijn stof en ozon en gaat de natuur in vrijwel geheel Europa verder achteruit door een overmaat aan stikstof.

Gunstige emissietrends, maar realisatie milieudoelen in de helft van de milieudossiers nog niet op orde In een groot aantal milieudossiers is het tempo van milieuverbetering te laag om met het huidige beleid de doelen te realiseren. De mate waarin dit het geval is, verschilt sterk per thema. Doelen voor bijvoorbeeld luchtverontreinigende stoffen, geluid, water en bodem worden niet gehaald. Nederland ligt wel goed op koers om aan de Kyoto-verplichting voor broeikasgasemissies te voldoen.

Beoordeling NEC-rapportage 2006: aanpak met risico's Nederland heeft in de NEC-rapportage 2006 aangegeven hoe het denkt te voldoen aan de in Europa afgesproken emissieplafonds voor 2010. Uit de MNP-beoordeling van het kabinetsplan blijkt dat het halen van het verplichte emissieplafond voor stikstofdioxiden onzeker is. Het doelbereik hangt af van extra maatregelen door een volgend kabinet en de manier waarop de Europese Commissie zal omgaan met het tegenvallende Europese bronbeleid  bij verkeer. Om na 2010 extra kolencentrales te kunnen acoomoderen zal extra beleid voor zwaveldioxide nodig zijn.

Gevolgen voor Nederland van de EU thematische strategie voor luchtverontreiniging Om de luchtverontreiniging in Europa te bestrijden heeft de Europese Commissie een thematische strategie voor luchtverontreiniging opgesteld en een voorstel voor een nieuwe luchtkwaliteitrichtlijn. De luchtkwaliteit in Nederland zal sterk verbeteren door de voorstellen. Het zal echter voor Nederland moeilijk blijven om aan de huidige en nieuwe fijnstofnorm te voldoen, vooral omdat het voorgestelde Europese bronbeleid te kort schiet.

Beoordeling Prinsjesdagpakket Aanpak Luchtkwaliteit Het Prinsjesdagpakket Aanpak Luchtkwaliteit 2005 is kosteneffectief en ‘no regret’: de te maken kosten wegen globaal op tegen de gezondheidsbaten. Ondanks de extra beleidsinspanningen blijft het voor Nederland moeilijk om tijdig te voldoen aan de Europese grenswaarden voor de luchtkwaliteit. 

Nederland heeft EU-luchtkwaliteitsrichtlijnen relatief strikt geïmplementeerd in vergelijking met andere EU-landen. Het niet voldoen aan de luchtkwaliteitsnormen kan voor de Raad van State een reden zijn om plannen voor nieuwe woningen, bedrijven en wegen niet door te laten gaan. In veel andere landen is dat niet het geval, en kunnen economische belangen de door-slag geven in de besluitvorming.

Aanvullende maatregelen van kabinet om te voldoen aan EU normen luchtkwaliteit onder de loep De voorstellen van het kabinet om de uitstoot van verkeer terug te dringen, leiden tot een verbetering van de luchtkwaliteit in Nederland, maar zijn niet toereikend om te voldoen aan de Europese normen voor fijn stof en stikstofdioxide. De risico's van luchtverontreiniging voor de volksgezondheid nemen beperkt af. Vooralsnog blijven de knelpunten voor nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen bestaan.

Beoordeling Nationaal Luchtkwaliteitsplan Hoewel de luchtkwaliteit in Nederland de afgelopen decennia sterk is verbeterd worden de Europese normen niet overal gehaald. Het Nationaal Luchtkwaliteitsplan van het Kabinet lost dit niet op. Dat komt deels door het Europese karakter van de problematiek. Toch zal Nederland –vanwege de hoge bevolkingsdichtheid– ook eigen extra inspanningen moeten plegen om een gelijk beschermingsniveau voor alle burgers te realiseren.

Beoordeling Uitvoeringsnotitie verzuring en grootschalige luchtverontreiniging 2003 Op verzoek van het kabinet heeft het Milieu-en Natuurplanbureau van het RIVM de Uitvoeringsnotitie getoetst op doelbereiking en kosteneffectiviteit. Hieruit blijkt dat het allerminst zeker is dat Nederland de uitstoot van zwaveldioxide (SO2), stikstofoxiden (NOx) en Vluchtige Organische Stoffen (VOS) kan terugbrengen tot onder het niveau van de plafonds. Veel beleidsvoornemens zijn namelijk onvoldoende geconcretiseerd en geïnstrumenteerd.