Natuurbalans 2008: Milieudruk op natuur te hoog voor goede natuurkwaliteit
Een belangrijke oorzaak van de matige kwaliteit van de natuur is de milieudruk. De kwaliteit van de lucht, bodem en water zijn nog onvoldoende voor een goede natuurkwaliteit. Bovendien zijn de natuurgebieden nog te klein en liggen ze te veel geïsoleerd. Hierdoor zal het moeilijk worden om populaties van planten- en diersoorten duurzaam te beschermen.
De kwaliteit van de natuur is vooral achteruitgegaan door vermesting/verzuring (40% van het verlies), te lage grondwaterstand (20% van het verlies) en te grote versnippering (15% van het verlies). De figuur geeft van deze belangrijkste condities de huidige toestand en de trend weer (bron: Bredenoord et al., 2008).
Verbetering van de ruimtelijke samenhang biedt kansen
Met de huidige ligging van de natuurgebieden is een ruimtelijke samenhang bereikt waarmee 66% van de faunadoelsoorten in de toekomst duurzaam kunnen worden beschermd. Maar dan moet de bestaande lokale versnippering wel worden opgelost door infrastructuur met vistrappen of faunapassages. Tevens moeten dan de huidige knelpunten, veroorzaakt door verdroging, vermesting en verzuring zijn opgelost. Knelpunten in ruimtelijke samenhang zijn het grootst in verschillende typen graslanden en bossen. De situatie is verbeterd ten opzichte van 1990. Het percentage faunadoelsoorten waarvoor de ruimtelijke condities geen duurzaam behoud garanderen, is afgenomen van 35% tot 33%. Alleen het realiseren van de geplande Ecologische Hoofdstructuur lijkt niet voldoende voor duurzaam behoud van faunadoelsoorten van de EHS. Voor bijna 90% van de faunadoelsoorten is dit wel haalbaar als de Ecologische Hoofdstructuur zodanig wordt omgevormd en herbegrensd dat de geconstateerde knelpunten optimaal worden opgelost.
Vistrappen verbeteren lokaal de ruimtelijke samenhang tussen natuurgebieden. Zo kan de versnippering van natuur worden verminderd (foto Jacqueline Wondergem-van Eijk).
