Verslag Symposium 'Duurzame stad; in samenhang bekeken'
Welke rol kan de rijksoverheid vervullen bij de overgang van de huidige stad naar een toekomstige duurzame stad? En wat kan de rijksoverheid doen om ervoor te zorgen dat mensen zich in de stad duurzamer willen en kunnen gedragen? Vertegenwoordigers van ministeries, gemeenten, universiteiten, architectenbureaus, ontwikkelaars en andere belangstellenden kwamen op 21 april bijeen in Fort Voordorp in De Bilt om over deze vragen na te denken en in discussie te gaan.
Het Planbureau voor de Leefomgeving organiseerde op 21 april 2010 het symposium 'De duurzame stad, in samenhang bekeken'. Na de opening door Ries van der Wouden, hoofd van de sector Ruimtelijke Ordening en Leefomgevingskwaliteit van het PBL, presenteerde Henk Ovink, directeur Nationale Ruimtelijke Ordening bij het ministerie van VROM, zijn visie op stedelijke ontwikkeling. Hij benadrukte dat de alsmaar groeiende bevolking in de steden een enorm beslag legt op de aarde en de voedselvoorziening. Hij deed een dringende oproep aan de politiek en aan alle personen die werkzaam zijn in de ruimtelijke ordening. ‘We moeten investeren in de duurzame opgave. Als we dat nu niet durven, gaat het straks goed mis.’ Daar past een open houding naar de buitenwereld bij: ‘Als we onszelf belangrijker vinden dat de rest van de wereld, dan hebben we een probleem.’
Realisatie van duurzame steden vereist andere denkwijze
Ton Dassen, projectleider van het Duurzame Stad-project van het PBL, vertelde vervolgens dat dit symposium de laatste bijeenkomst is uit een reeks van in totaal negen bijeenkomsten over de duurzame stad van de toekomst. Op de eerdere bijeenkomsten heeft een groep van experts uit verschillende werkvelden nagedacht over hoe de duurzame stad er uit kan zien en hoe die gerealiseerd kan worden. Het planbureau heeft de resultaten van deze sessies verwerkt en zal in de tweede helft van 2010 een studie publiceren over de duurzame stad van 2040. Hierin worden verschillende aspecten van duurzaamheid in samenhang bekeken: hoe kunnen steden op een duurzame wijze in hun energiebehoeften voorzien? In welke mate draagt de duurzame stad bij aan de gezondheid van de stedelingen? En vergroot een duurzame omgeving de leefbaarheid van buurten en wijken? Ton Dassen benadrukte dat de realisatie van duurzame steden niet alleen een andere denkwijze van de bestuurders (zowel op lokaal als rijksniveau) maar ook van de burgers vereist. De vraag is dan ook: kan de overheid burgers stimuleren tot ander gedrag en tot een andere manier van omgaan met hun leefomgeving?
Ton Venhoeven, rijksadviseur voor Infrastructuur, gaf daarna een toelichting op de ontwerpen die vijf architecten- en stedenbouwkundige bureaus hebben gemaakt voor de duurzame stad. Elk bureau kreeg de opdracht een bestaande wijk in Nederland duurzaam te maken voor 2040. ‘De oplossingen zijn zeker inspirerend’, zei Verhoeven. ‘Elk gebied heeft zijn eigen problematiek en dus ook zijn eigen ontwerp voor duurzaamheid.’ De deelnemers van het symposium konden tijdens de lunch de ontwerpen bekijken.
Moet de rijksoverheid faciliteren, verleiden of dwingen?
’s Middags discussieerden de 120 deelnemers over de rol van de rijksoverheid in de overgang naar de duurzame stad. Moet de overheid burgers faciliteren, verleiden of zelfs dwingen tot duurzaam gedrag? Daarover liepen de meningen uiteen. De meeste deelnemers waren wel van mening dat voor de rijksoverheid een regierol is weggelegd. Ook vonden ze dat de rijksoverheid moet zorgen voor scholing en kennisuitwisseling.
Onder leiding van Maarten Hajer, directeur van het planbureau, ging een panel in discussie. De deskundigen van de ministeries van VROM, WWI, LNV, EZ, VWS en V&W gaven aan dat duurzaamheid stevig op de agenda van het Rijk staat en dat het thema de verschillende ministeries dichter bij elkaar heeft gebracht. Er werd echter ook benadrukt dat sommige suggesties, die de deelnemers hadden gedaan, niet makkelijk uitvoerbaar zijn omdat die de nodige wet- en regelgeving van de rijksoverheid vereisen. Ten slotte bedankte Maarten Hajer de aanwezigen voor hun ‘energieke’ deelname en daarmee sloot hij het symposium af.
- Reader van het symposium (pdf 1,1MB)
- Presentatie Henk Ovink (pdf, 8,5MB)
- Presentatie Ton Dassen (pdf, 4,8MB)
- Presentatie Ton Venhoeven (pdf, 12,8MB)
De ontwerpen voor de Duurzame Stad 2040 zijn te zien in een gezamenlijke publicatie van het Atelier Rijksbouwmeester, VROM en het PBL.
