Analyse verkiezingsprogramma’s in een notendop

Voorafgaand aan de Tweede Kamerverkiezingen biedt het Planbureau voor de Leefomgeving politieke partijen aan om hun voorstellen te laten analyseren op de effecten voor de leefomgeving.

Welke onderwerpen we behandelen

We analyseren voorstellen van partijen op effecten voor de leefomgeving voor een viertal onderwerpen: mobiliteit & bereikbaarheid; landbouw, natuur & voedsel; klimaat & energie; en wonen (woonaanbod). Het thema wonen nemen we deze keer voor het eerst mee.

Wat we precies analyseren

We kijken naar de effecten van de voorgestelde maatregelen op de leefomgeving, de kosten voor de samenleving, de effecten op de lange termijn en de uitvoerbaarheid van de voorstellen.

Waarom we het doen

De doorrekening biedt informatie voor het maatschappelijk debat rond de verkiezingen en geeft kiezers informatie over wat er bij de deelnemende partijen te kiezen valt voor de leefomgeving. Voor deelnemende politieke partijen is de analyse waardevol om een goed beeld te krijgen van de effecten van hun voorstellen, en om die te kunnen vergelijken met andere partijen. De informatie kan ook van pas komen bij de totstandkoming van een nieuw regeerakkoord.

Wat we wel en niet analyseren

In de analyse nemen we alleen maatregelen mee waarover het kabinet de komende regeerperiode zelf kan beslissen en die in de komende kabinetsperiode in werking kunnen gaan. Om de voorstellen te kunnen analyseren, moeten ze voldoende concreet zijn en informatie bevatten over de in te zetten instrumenten, de benodigde financiering, en de organisatie van uitvoering. Waar nodig vragen we tijdens het proces aan politieke partijen hun voorstellen te verduidelijken. Is een maatregel dan nog niet concreet genoeg, dan geven we slechts een indicatie van het verwachte effect, of we kennen er helemaal geen effect aan toe.

Hoever we vooruit kijken met de doorrekening

Onze analyse richt zich op het jaar 2030. Dat doen we omdat veel maatregelen in de komende kabinetsperiode pas op de langere termijn effect hebben op de leefomgeving. Ook is het een belangrijk ijkjaar voor het klimaatbeleid, zoals vastgelegd in de Klimaatwet en het Klimaatakkoord.

Of corona nog een verschil maakt voor deze doorrekeningen

De effecten van corona zorgen voor meer onzekerheid. We weten immers niet hoe lang en ingrijpend de economische en sociale gevolgen zullen zijn. Bij een hogere of juist lagere economische groei, of bij een snellere technologische ontwikkeling, zal de uitkomst in 2030 anders zijn. Dit kan zijn weerslag hebben op de effecten van maatregelen. Dit geldt dan voor alle partijen op een vergelijkbare manier. De analyse brengt vooral robuust de verschillen in effecten tussen de programma’s van politieke partijen in beeld.

Of alle politieke partijen meedoen

Het aanbod om mee te doen aan de doorrekening van het PBL geldt alle politieke partijen die op dit moment in de Tweede Kamer zitten. De keus om er gebruik van te maken, is aan de partijen zelf.

Om hoeveel voorstellen het gaat

De doorrekening is voor het PBL een groot project. Bij elkaar opgeteld gaat het om meer dan 100 maatregelen die we analyseren.

Hoe onze analyse zich verhoudt tot de doorrekening van het CPB

Gelijktijdig met het PBL analyseert het CPB de effecten van de verkiezingsprogramma’s op de macro-economische ontwikkeling, de koopkracht en de begroting. Tijdens het proces stemmen we regelmatig af met het CPB, zodat onze analyses onderling consistent zijn en elkaar aanvullen.