Toelichting workshop 1: Commercieel vastgoed

Voorzitter:  Niels Sorel (PBL)

Deze workshop vindt plaats in de middag.

De leegstand in kantoren en winkels loopt op, vastgoed staat ‘onder water’ en na een krediet- en schuldencrisis komt er – volgens DNB - mogelijk ook een vastgoedcrisis. Het is het moment voor een brede bezinning op het systeem van vastgoedmarkten en gebiedsontwikkelingen. Niet alleen vanuit de problemen die de crisis nu geeft, maar juist ook om te zien waar het systeem aanpassingen behoeft om robuuster te worden voor de toekomst. Dat is een vraag die vanuit wetenschappelijk perspectief interessant is, maar natuurlijk ook vanuit beleid en praktijk. Hoe werkt het systeem, waar behoeft regelgeving een aanpassing en op welke wijze veranderen actoren op het gebied van commercieel vastgoed hun gedrag?

Gebiedsontwikkeling en commerciële vastgoedmarkten: een institutionele analyse van het (over)aanbod van winkels en kantoren door Edwin Buitelaar (PBL/ASRE)

Wie wil begrijpen waarom er zoveel kantoren en winkels leegstaan, moet kijken naar de volledige keten van huurders, verhuurders, beleggers, ontwikkelaars, financiers en overheden. In deze verkennende studie van het PBL en de ASRE staan de formele regels en de informele werkpraktijken en handelingswijzen van partijen op het gebeid van commercieel vastgoed centraal. Edwin Buitelaar ligt de belangrijkste bevindingen toe.

Blik op transformatie, het perspectief van een belegger door René Vierkant, (Syntrus Achmea)

De veranderingen op de vastgoedmarkten vraagt van partijen een herbezinning op haar handelen. Ook de manier waarop vastgoedbelegger Syntrus Achmea opereert verandert. Bijvoorbeeld naar een actievere, initiërende rol bij gebiedsontwikkelingen en transformaties. Daarbij vragen de huidige marktomstandigheden om een actief beleggingsbeleid. Dat kan betekenen dat de aandacht van de belegger verschuift van sec het vastgoed alleen, naar een bredere blik op de kwaliteit van een gebied als geheel. René Vierkant gaat in op de veranderingen de Syntrus Achmea ziet en de keuzes die de belegger daarbij maakt.

De rol van het Rijk door Yvonne van Remmen (Ministerie van Infrastructuur en Milieu, programmamanager gebiedsontwikkeling)

De leegstand van kantoren en winkels, vastgelopen gebiedsontwikkelingen het zijn op het eerste gezicht problemen van ontwikkelaars beleggers en gemeenten. Toch is ook het Rijk betrokken bij deze problematiek. Bijvoorbeeld middels het sluiten van een kantorenconvenant en het participeren in cq faciliteren van gebiedsontwikkelingen. Yvonne van Remmen van I&M legt uit wat het Rijk doet en waarom.

Kansen voor de winkelmarkt uit onverwachte hoek? door Martijn van Weert (Stadsconcepten) & Jos Sentel (ThirdPlace)

De winkelmarkt is verlamd geraakt door een extreem laag consumentenvertrouwen, de opkomst van internet als aankoopkanaal en visie-arm handelen van overheid en vastgoedpartijen. Om de winkelmarkt weer op gang te krijgen is natuurlijk een betere samenwerking noodzakelijk. Daarmee alleen redden we het echter niet; consumenten moeten absoluut centraal staan en in hun kielzog de retailers. Als we de winkelgebieden van nu een gezonde toekomst willen bieden, dan verdient het perspectief vanuit deze actoren maximale aandacht.