Logo van het Planbureau voor de Leefomgeving
Naar het hoofdmenuNaar de hoofdinhoud

Bereikbaarheid verbeeld

Rapport | 14-10-2014
Kaft bereikbaarheid verbeeld

Bereikbaarheid is van vitaal belang voor het functioneren van de samenleving. ‘Bereikbaarheid’ is dan ook een begrip dat veelvuldig opduikt in het beleid. Kan iedereen komen waar hij of zij moet of wil zijn? Dat hangt niet alleen af van de (spoor)wegen tussen locaties en van het vervoersaanbod, maar ook van waar mensen wonen, werken en winkelen, en van hoeveel tijd, geld en moeite het kost om een reis te maken.

Deze publicatie schetst in veertien infographics een beeld van belangrijke ontwikkelingen in ruimte, infrastructuur en mobiliteit in Nederland en laat zien wat er zoal van invloed is op de bereikbaarheid. Hieruit volgen enkele mogelijkheden voor het beleid om de bereikbaarheid verder te verbeteren.

Er worden vier pijlers onderscheiden waarop het beleid zich kan richten:

  • Nabijheid: als er meer bestemmingen dichtbij zijn, is de bereikbaarheid beter. Bundeling van ruimtelijke ontwikkelingen en functiemenging leiden tot kortere afstanden.
  • Snelheid: hoe sneller je kunt reizen, hoe meer bestemmingen binnen bereik liggen. Niet alleen op de hoofdnetwerken is snelheid belangrijk, maar vooral ook in de steden.
  • Afstemming: hoe beter de samenhang tussen een locatie en de infrastructuur, hoe beter de bereikbaarheid. Benut de goed bereikbare plekken beter en maak plekken met een hoge gebruiksintensiteit beter bereikbaar.
  • Kosten, informatie en comfort: deze aspecten zijn belangrijk voor een reiziger. Kijk daarom verder dan de grote fysieke ingrepen.

Bereikbaarheid in Nederland: wisselwerking tussen ruimte, infrastructuur en mobiliteit

Bereikbaarheid gaat over komen waar je moet of wilt zijn. Hoe makkelijk dat kan hangt af van hoe ver je moet (hoe liggen wonen, werken en voorzieningen ten opzichte van elkaar) en hoe snel dat kan (infrastructuuraanbod en beschikbaarheid van vervoerwijzen). Veranderingen in ruimtelijke structuur, infrastructuur en vervoeraanbod zijn dus relevant voor de mate van bereikbaarheid en de mobiliteit van mensen. In dit eerste deel bespreken we kort wat er zoals is veranderd in de afgelopen decennia.
 

Link to infographic: 'Meer mensen, veel meer stad en nog veel meer auto's'
Link to infographic: 2'Meer mensen, veel meer stad en nog veel meer auto's'

In zestig jaar is de oppervlakte stedelijk gebied meer dan vervijfvoudigd. Het aantal auto’s is nog veel sneller gestegen.

Link to infographic: 'Van stad naar stedelijke regio'
Link to infographic: 2'Van stad naar stedelijke regio'

In 1970 was een kleine 6 procent van het oppervlak van Nederland bebouwd. Tot 2010 kwam daar zo’n 1.400 vierkante kilometer bij.

Link to infographic: 'Meer wegen, meer spoorlijnen'
Link to infographic: 2'Meer wegen, meer spoorlijnen'

Het infrastructuurnetwerk is tussen 1970 en 2010 fors gegroeid. Er kwamen snelwegen, nieuwe spoorverbindingen en randwegen rondom veel steden en dorpen bij.

Link to infographic: 'Almaar verder'
Link to infographic: 2'Almaar verder'

Nederlanders zijn de afgelopen decennia steeds meer kilometers af gaan leggen.

Link to infographic: 'Het is veel drukker geworden op de weg en op het spoor'
Link to infographic: 2'Het is veel drukker geworden op de weg en op het spoor'

Op wegen en sporen, op stations en bij benzinepompen is de verkeersdrukte enorm toegenomen.

Link to infographic: 'Elke levensfase zijn mobiliteitspatroon'
Link to infographic: 2'Elke levensfase zijn mobiliteitspatroon'

Verschillende mensen hebben verschillende mobiliteitspatronen. Zo zijn ook de verschillen per leeftijd groot.

Link to infographic: 'Complexe patronen in de stedelijke regio'
Link to infographic: 2'Complexe patronen in de stedelijke regio'

Binnen de stedelijke regio’s van vandaag bewegen mensen zich in complexere patronen dan vroeger.

Link to infographic: 'Veel kilometers buiten de stad, veel reistijd binnen de stad'
Link to infographic: 2'Veel kilometers buiten de stad, veel reistijd binnen de stad'

Een relatief groot deel van de reistijd wordt in beslag genomen door de eerste en de laatste kilometers van een reis.

Op weg naar een betere bereikbaarheid

De bereikbaarheid in Nederland varieert naar locatie, afhankelijk van de ruimtelijke spreiding, het aanbod van infrastructuur en vervoer en het gemak van reizen. Grofweg zijn er vier aangrijpingspunten voor beleid om bereikbaarheid te verbeteren:

  1. nabijheid van bestemmingen
  2. snelheid van reizen
  3. samenhang tussen plek en vervoersopties
  4. andere manieren om reizen makkelijker te maken
Link to infographic: 'Extreem snel en ongelooflijk dichtbij'
Link to infographic: 2'Extreem snel en ongelooflijk dichtbij'

De bereikbaarheid van een bestemming hangt niet alleen af van hoe snel je erheen kunt reizen maar vooral ook van hoe ver het is.

Link to infographic: 'Wat is sneller, de auto of het openbaar vervoer?'
Link to infographic: 2'Wat is sneller, de auto of het openbaar vervoer?'

Hoe gemakkelijk je kunt reizen per auto of OV verschilt naar locatie en verbinding.

Link to infographic: 'Lopen en fietsen in de stad, autorijden op het platteland'
Link to infographic: 2'Lopen en fietsen in de stad, autorijden op het platteland'

Hoe snel iemand van huis naar werk kan reizen hangt onder meer af van de stedelijkheid van het gebied.

Link to infographic: 'Niet alle reistijd weegt even zwaar'
Link to infographic: 2'Niet alle reistijd weegt even zwaar'

Niet alle reistijd weegt even zwaar. Tijd wordt anders ervaren in verschillende fasen van de reis.

Link to infographic: 'Stem verstedelijking en infrastructuur goed op elkaar af'
Link to infographic: 2'Stem verstedelijking en infrastructuur goed op elkaar af'

Niet alleen de kwaliteit van infrastructuur en de nabijheid van bestemmingen zijn belangrijk voor bereikbaarheid, ook de afstemming tussen beide.

Link to infographic: 'Kosten, informatie en comfort zijn net zo belangrijk als tijd'
Link to infographic: 2'Kosten, informatie en comfort zijn net zo belangrijk als tijd'

Bij reizen gaat het niet alleen om de tijd die je kwijt bent. Het gaat ook om kosten en gemak.

Auteur(s)Daniëlle Snellen, Kersten Nabielek, Hans Hilbers, David Hamers
Rapportnr.1343
Publicatiedatum14-10-2014
ISBN978-94-91506-80-2
Pagina's35
TaalNederlands