Actualisatie startanalyse aardgasvrije buurten 2026
Hoe worden Nederlandse woningen in de toekomst verwarmd zonder aardgas? Alle gemeenten moeten daarvoor eind 2027 volgens de Wet Gemeentelijke Instrumenten Warmtetransitie (Wgiw) per wijk plannen indienen. Een belangrijke overweging bij deze warmteprogramma’s zijn de laagste kosten voor Nederland als geheel. De Actualisatie van de Startanalyse voor Aardgasvrije buurten 2026 geeft daarin per buurt inzicht. De oorspronkelijke Startanalyse uit 2020 werd eerder al in 2025 geactualiseerd.
Belangrijkste wijziging: geen klimaatneutraal gas
De belangrijkste vernieuwing zijn het nieuwe uitgangspunt dat er in 2050 minder klimaatneutraal gas voor de gebouwde omgeving zal zijn om in de warmteprogramma’s mee te nemen en nieuwe gegevens over sommige warmtebronnen. Voortbouwend op het Klimaatakkoord is in vorige versies van de Startanalyse uitgegaan van 2 miljard kuub klimaatneutraal gas voor de gebouwde omgeving. Voor het aankomende Interdepartementale Beleidsonderzoek (IBO) over energietransitie van de woningvoorraad is de mogelijke beschikbaarheid van klimaatneutraal gas opnieuw tegen het licht gehouden. Met de kennis van nu is de aanname van 2 miljard kuub niet realistisch. Enerzijds blijft de productie ervan achter bij de verwachtingen van destijds, anderzijds zal eventueel beschikbaar klimaatneutraal gas eerder gebruikt worden in sectoren waar geen alternatieven zijn.
Hybride warmtepomp blijft zinvolle tussenoplossing
De lagere beschikbaarheid van klimaatneutraal gas zorgt, ten opzichte van de 2025-versie van de Startanalyse, vooral voor een verschuiving van hybride warmtepompen met een gasaansluiting naar volledig elektrische warmtepompen. Het aandeel volledig elektrische warmtepompen in het nationale eindbeeld stijgt hierdoor grofweg van een derde naar twee derde. De installatie van een hybride warmtepomp kan in de tussentijd nog steeds een goede tussenstap zijn: het vermijdt de uitstoot van een flinke hoeveelheid broeikasgassen in de jaren tot 2050 en biedt de gelegenheid om gebouwen op een natuurlijk vervangingsmoment van betere isolatie te voorzien.
Geen blauwdruk, maar startpunt
De geactualiseerde Startanalyse biedt gemeenten een goede basis voor afwegingen in warmteplannen, maar het is geen blauwdruk voor hoe Nederland er in 2050 uit zal zien. Om passende keuzes te maken is het belangrijk dat gemeenten onderzoeken of ze bestaande plannen moeten bijstellen en of ze lokale informatie moeten toevoegen. Zijn er bijvoorbeeld bestaande plannen voor grootschalige woningisolatie door de woningbouwcorporatie? En hoe robuust is een lokale warmtebron - is dat bijvoorbeeld een centrale of fabriek die in de toekomst misschien gaat sluiten? Met deze ‘lokale verrijking’ kunnen gemeenten hun warmteprogramma’s vorm te geven. De Startanalyse berekent voor de 14.000 buurten en 3500 wijken in Nederland de nationale kosten van klimaatneutrale verwarming. Zie startanalyse.pbl.nl.
Nationale kosten zeggen niets over verdeling van kosten
De Startanalyse berekent per buurt de kosten voor Nederland (nationale kosten) als geheel van verschillende warmteopties. Daarbij blijft buiten beeld hoe kosten herverdeeld kunnen worden door belastingen of subsidies. Individuele gebruikerskosten zullen afhangen van politieke keuzes over die herverdeling.
- Document | 7 oktober 2026 | PDF, 2.25 MBAchtergrondrapport Gevoeligheidsanalyses voor de Startanalyse aardgasvrije buurten 2026
Auteurs
Kenmerken
- Publicatietitel
- Actualisatie startanalyse aardgasvrije buurten 2026
- Publicatiesubtitel
- Kernrapport met de nationale resultaten op hoofdlijnen
- Publicatiedatum
- 7 oktober 2026
- Publicatie type
- Rapport
- Aantal pagina's
- 36
- Publicatietaal
- Nederlands
- Productnummer
- 5802
