Het ETS2 en de gevolgen voor Nederlandse huishoudens

Dit rapport is geschreven voor het begin van de Iranoorlog en energieprijsstijgingen. De zorgen over deze stijgingen, de verhoogde kans op energie- en vervoersarmoede, en de maatregelen van het kabinet, benadrukken het belang van tijdig nadenken over de energierekening van huishoudens. Dit is het doel van deze policy brief. Hoge energieprijzen kunnen ontstaan door aanvoerproblemen, zoals nu, maar ook door het nieuwe Europese emissiehandelssysteem ETS2 in de toekomst.

De kosten van ETS2 en de mogelijkheid om te anticiperen verschillen sterk tussen huishoudens 

Voor typische Nederlandse huishoudens schat PBL de impact van verhoogde brandstofkosten in 2030 op 10 tot 70 euro per maand. Als na 2030 het prijsmechanisme afloopt kunnen de ETS2-kosten veel verder oplopen. Niet alleen de ETS2-kosten verschillen tussen huishoudens, maar ook de mogelijkheden om het brandstofverbruik te beperken en het vermogen om extra kosten te dragen. Ook kosten aanpassingen vaak tijd. Het ETS2 vergroot zo het risico op energie- en vervoersarmoede. Gerichte klimaatmaatregelen en compensatie voor kwetsbare groepen kunnen dit risico verminderen. 

Een voorspelbaar prijspad kan de effectiviteit van het ETS2 vergroten 

Een effectief ETS2 vereist een passende prijsprikkel. Een lage prijs geeft bedrijven en huishoudens weinig prikkel voor verduurzaming, bij een hoge prijs komen kwetsbare groepen in de problemen en kan het draagvlak voor ETS2 onder druk komen te staan. En een sterk wisselende prijs geeft geen helder prijssignaal en daarmee minder zekerheid dat investeringen in verduurzaming lonen. Door vooraf een passende, en jaarlijks stijgende, maximum- en minimumprijs in te stellen kan meer investeringszekerheid worden geboden. Dit vermindert ook het risico op onrealistisch lage ETS2-prijzen omdat marktpartijen er op anticiperen dat de Europese Commissie in zal grijpen bij sterke prijsstijgingen.