OECD Environmental Outlook on the Triple Planetary Crisis

Drievoudige planetaire crisis vraagt om geïntegreerde aanpak

Vandaag publiceerde de OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling) de OECD Environmental Outlook, een verkenning van de “triple planetary crisis”: de gevolgen van huidig beleid en mogelijke oplossingsrichtingen. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) leverde een belangrijke bijdrage via toekomstverkenningen die laten zien hoe deze uitdagingen zich tot 2050 kunnen ontwikkelen.

Waarom een gezamenlijke aanpak nodig is 

Er zijn belangrijke relaties tussen klimaatverandering, biodiversiteitsverlies en milieuverontreiniging. De huidige consumptie- en productiepatronen spelen in alle drie deze crises een rol. Bovendien versterken zij elkaar: klimaatverandering vormt deze eeuw de belangrijkste oorzaak van verlies aan biodiversiteit. En ontbossing is op haar beurt verantwoordelijk voor 20% van de mondiale emissies van broeikasgassen. Luchtverontreiniging is in termen van gezondheidsverlies op dit moment het belangrijkste milieuprobleem – maar speelt ook een rol bij klimaatverandering. Dit betekent ook dat beleidsmaatregelen die alleen op één onderdeel focussen minder effectief zijn dan maatregelen die de triple crisis integraal aanpakken. Bovendien kunnen deeloplossingen onbedoeld negatieve effecten hebben voor de andere problemen. Een geïntegreerde aanpak biedt kansen om synergieën te benutten en conflicten tussen doelen te voorkomen.

Wat gebeurt er als we onvoldoende doen? 

Met huidig beleid laten de prognoses voor 2020–2050 een zorgwekkend beeld zien door een verdere toename van het gebruik van landbouwgrond, energie en grondstoffen. De gevolgen zijn: 

• Temperatuurstijging: Het huidige beleidsscenario zorgt voor een rond +2°C boven het pre-industriële niveau in 2050 en meer dan 2,5°C in 2100. Dit is ver boven het Parijsdoel van ruim onder de 2°C en liefst 1,5°C. Bij huidig beleid daalt het gebruik van fossiele energiewereldwijd niet ondanks de groei van hernieuwbare energie.
• Biodiversiteitsverlies: Het huidige beleidsscenario leidt tot verder verlies van bos en verdere achteruitgang van soortenrijkdom, ondanks de afspraak dit te laten stijgen. Mean Species Abundance (MSA) daalt van 59,7 tot 56,5.
• Vervuiling: Luchtverontreiniging verbetert wereldwijd, maar grote delen van de wereld blijven blootgesteld aan ongezonde niveaus. De projectie laat ook zien dat plasticvervuiling stijgt met 66% (van 22 naar 36 miljoen ton).

Wat zijn de belangrijkste oplossingen? 

De Outlook benadrukt dat geïntegreerd beleid cruciaal is. Dit betekent meer aandacht voor consumptiepatronen. Een ander dieet (minder vlees) levert een bijdrage aan zowel klimaat, biodiversiteit en schone lucht. Maar er is meer mogelijk: hernieuwbare energie reduceert emissie van broeikasgassen en luchtverontreiniging, maar vergt een circulaire benadering van grondstoffen om afval en problemen bij winning van kritische metalen te voorkomen. Andere voorbeelden zijn het slim kiezen van beschermde gebieden voor het versterken van koolstofopslag en biodiversiteit, en een integrale aanpak van stikstof- en fosfaatstromen. Dit kan worden bereikt door beleid beter te combineren, nationaal – maar ook internationaal. Zo kunnen bijvoorbeeld de rapportages voor klimaat (UNFCCC) en biodiversiteit (CBD) beter worden afgestemd.

“De drievoudige planetaire crisis vraagt ambitieus en samenhangend beleid,” zegt Detlef van Vuuren, programmaleider bij het PBL. “Door oplossingen slim te combineren, kunnen we niet alleen klimaatverandering tegengaan, maar ook biodiversiteit beschermen en vervuiling terugdringen. Dit bespaart kosten. Efficiënter en minder grondstofgebruik zorgt altijd voor synergie.”