Verruiming EU-ETS leidt tot fors meer uitstoot, maar nauwelijks lagere energiekosten
De voorgestelde aanpassingen van de Europese Commissie aan het EU-emissiehandelssysteem (EU-ETS) kunnen tot 2050 leiden tot 33 procent meer CO₂-uitstoot in de energie-intensieve industrie, elektriciteitsproductie, scheepvaart en luchtvaart, zo blijkt uit een analyse van het Centraal Planbureau (CPB) en het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). De verwachte daling van de emissieprijs is daarentegen beperkt, terwijl de prijsstabiliteit van de markt afneemt.
CPB en PBL onderzochten de gevolgen van twee voorgestelde wijzigingen: een versoepeling van het emissieplafond en een hervorming van de marktstabiliteitsreserve (MSR). Onderdeel daarvan is het schrappen van de zogenoemde invalidatie, waarbij overtollige emissierechten permanent uit de markt worden gehaald. De analyse kijkt naar de gevolgen voor uitstoot, emissieprijzen en marktstabiliteit tot 2050.
Fors meer uitstoot
Bedrijven zullen als gevolg van de extra emissierechten minder gaan investeren in emissiereductie. De voorgestelde wijzigingen leiden daardoor volgens deze analyse in totaal tot 33 procent meer uitstoot binnen het EU-ETS, wat neerkomt op 2,9 gigaton extra CO₂ tot 2050. Bijna 80% van deze extra uitstoot volgt direct uit de verruiming van het emissieplafond (van nul in 2039 naar nul in 2047 als de voorgestelde daling lineair wordt doorgetrokken). Daarnaast blijven er emissierechten in omloop die anders via invalidatie uit de markt zouden zijn gehaald. Het schrappen van de invalidatieregel zelf draagt hier nauwelijks iets aan bij.
Beperkte daling van kosten voor de industrie
Door het grotere aanbod in de toekomst kan de prijs van emissierechten met 14 procent dalen. Voor bedrijven die aardgas als energiebron gebruiken, komt deze prijsdaling overeen met een daling van de aardgasprijs van ongeveer €2 per MWh. Dat is ongeveer 3 procent van de huidige hoge gasprijs. Dit compenseert bedrijven nauwelijks voor de stijging van de gasprijs in de afgelopen jaren.
Minder stabiele emissiemarkt
De voorgestelde wijzigingen maken de prijs van emissierechten ook minder stabiel. Dit komt door het niet langer invalideren van overtollige rechten in de markt. Bedrijven gaan door de wijzigingen kleinere voorraden emissierechten aanhouden. Doordat de reserve in de MSR dan eerder wordt uitgeput, kan de MSR minder lang helpen om prijsschommelingen op vangen.
Eerder onderzoek in maart
Dit nieuwe onderzoek sluit aan op het eerdere onderzoek waarover CPB en PBL 19 maart 2026 berichtten. Zie het CPB persbericht “Steun energie-intensieve industrie en de interactie met het EU ETS” en het ESB artikel “Industriesteun verhoogt Europese uitstoot”.
