Sociaaleconomische effecten van stikstofbronmaatregelen en natuurmaatregelen

Economische effecten beperkt

De economische effecten van het Programma Stikstofreductie en Natuurverbetering zijn met name het gevolg van beëindigingsregelingen. Deze effecten zijn beperkt. De maatregelen zorgen voor een afname van het aantal veehouderijbedrijven en een kleinere veestapel. In regio’s met een relatief grote concentratie van veehouderijbedrijven zijn de effecten groter, ook omdat ze potentieel doorwerken in de toeleverende en verwerkende bedrijven (keten). 

Effecten niet alleen economisch

De sociaaleconomische effecten zijn echter breder dan de economische effecten van specifieke maatregelen. Het stikstofbeleid gaat gepaard met maatschappelijke discussies over het toekomstperspectief van bedrijven en over de bescherming en het herstel van stikstofgevoelige natuur. Het regelmatig veranderende beleid, en de onzekerheid rond vergunningverlening creëert daarbij veel onzekerheid en maakt langetermijninvesteringen moeilijker.

Vergunningverlening lastiger, maar niet voor alle activiteiten

Tot slot laten we zien dat vergunningverlening de afgelopen jaren alleen maar lastiger is geworden. Het is daarbij opvallend dat Nederland niet voor alle activiteiten ‘op slot zit’. Zo werden in 2025 niet minder woningbouwactiviteiten vergund dan vóór het vervallen van het PAS. Bij agrarische activiteiten en infrastructuurprojecten zien we wel een afname en vertraging. Dat het nu veel meer middelen en moeite kost om activiteiten vergund te krijgen komt doordat in veel Natura 2000-gebieden de kritische depositiewaarden worden overschreden, maar bovenal doordat natuurbehoud in veel gebieden niet is geborgd. Een substantieel pakket aan maatregelen is een voorwaarde om vergunningverlening vaker mogelijk maken. Het is echter niet realistisch te verwachten dat stikstof dan geen beperkingen meer zal opleggen.