Logo van het Planbureau voor de Leefomgeving
Naar het hoofdmenuNaar de hoofdinhoud

Transities naar koken op schonere brandstof in Afrika ten zuiden van de Sahara

Rapport | 05-04-2019

Het verminderen van het gebruik van hout en houtskool voor koken kan honderdduizenden gevallen van kindersterfte door luchtverontreiniging voorkomen. Dit rapport verkent verschillende beleidsopties om koken op schonere brandstof in Afrika ten zuiden van de Sahara te bevorderen.

De studie laat zien wat de gevolgen zijn voor gezondheid, biodversiteit en broeikasgasemissies.

Volledige toegang tot koken op schonere brandstof vereist grote inspanning

Zonder gecoördineerd beleid en meer financiële ondersteuning zal het aantal mensen in Afrika ten zuiden van de Sahara dat afhankelijk is van traditionele kookmethodes (hout of houtskool in open vuren of inefficiënte toestellen) in 2030 naar verwachting 660 tot 820 miljoen bedragen. De sterke afhankelijkheid van biomassa is het grootst in landelijke gebieden, maar is ook significant in stedelijke gebieden.

Positieve effecten op gezondheid, biodiversiteit en klimaat

Een complete uitfasering van traditionele kookmethodes in 2030 zal naar verwachting de vraag naar brandhout met 70% verminderen, wat leidt tot verminderde druk op de biodiversiteit, 40% minder uitstoot van broeikasgassen en 55% minder kindersterfte als gevolg van huishoudelijke luchtvervuiling. Om kindersterfte door huishoudelijke luchtverontreiniging tot bijna nul te reduceren moet het gebruik van biomassa helemaal worden uitgefaseerd.

Koken op schonere brandstof zou de brandstofkosten kunnen verlagen

Hoewel kooktoestellen die gebruik maken van schonere brandstof (bijvoorbeeld geavanceerde biomassatoestellen, en toestellen op LPG, biogas en elektriciteit) hogere aanschafkosten hebben dan traditionele toestellen, is hun efficiëntie ook veel hoger. Aangezien het grootste deel van de jaarlijkse kosten bestaan uit brandstofkosten, kunnen de totale kosten voor koken lager zijn als traditionele kooktoestellen worden uitgefaseerd, vooral als de overgang naar koken op schonere brandstof gepaard gaat met een verandering in het kookgedrag (bijvoorbeeld door het gebruik van meer vooraf bereide maaltijden).

Verschillende routes naar koken op schonere brandstof mogelijk

De meest geschikte combinatie van kookbrandstof en -toestel kan per huishouden verschillen en is afhankelijk van inkomen, beschikbaarheid van biomassa en andere brandstoffen. Verbeterde en geavanceerde kooktoestellen op biomassa zouden een belangrijke tussentijdse oplossing kunnen zijn voor de armste huishoudens in landelijke gebieden. Op de langere termijn zou in landelijke gebieden biogas een aanzienlijk deel van de brandstofmix kunnen dekken vanwege de overvloed aan biomassabronnen, waaronder mest en landbouwresiduen. Naast biogas zijn LPG, aardgas en elektriciteit aantrekkelijke opties omdat ze de grootste gezondheidsvoordelen hebben.

 

Auteur(s)Anteneh Dagnachew, Paul Lucas, Detlef van Vuuren en Andries Hof
Rapportnr.3421
Publicatiedatum05-04-2019
Pagina's60
TaalEngels