Tussen globalisering en autonomie

Strategische autonomie vraagt beleid gericht op regionaaleconomische en bedrijfstakspecifieke veranderingen

Met beleid voor strategische autonomie willen Nederland en Europa de afhankelijkheid van producten uit landen buiten de EU verminderen. Deze policybrief laat zien dat één nationaal beleid voor alle bedrijven daarvoor tekortschiet: afhankelijkheden, aanpassingsmogelijkheden en consequenties verschillen sterk per regio en bedrijfstak.

Consequenties van strategisch autonomiebeleid verschillen per regio en bedrijfstak 

De Nederlandse afhankelijkheid van producten van buiten de EU is het grootst in internationaal georiënteerde provincies. De consequenties van het verminderen van die afhankelijkheid lopen sterk uiteen tussen en zelfs binnen provincies. In bepaalde scenario's kan in Gelderland bijvoorbeeld de chemie sterk krimpen, terwijl de elektronica- en machine-industrie in dezelfde provincie juist groeit. Op nationaal niveau lijken de effecten vaak beperkt, omdat positieve en negatieve gevolgen elkaar deels opheffen.

Concurrentiekrachtbeleid en open strategische autonomie verbinden 

Minder afhankelijk worden vraagt om veranderingen in technologie en handel, en de mogelijkhe-den daarvoor verschillen per regio en bedrijfstak. Omdat de productie van Nederlandse bedrijven via toeleveranciers verweven is met de Europese economie, vraagt dit bovendien om Europese afstemming. Het Nederlandse industriebeleid richt zich vaak al op specifieke regio's en bedrijfstak-ken. Concurrentiekrachtbeleid en strategisch autonomiebeleid kunnen daarom worden verbonden in één ruimtelijke investerings- en innovatiestrategie. 

Deze policybrief is gebaseerd op een uitgebreider achtergrondrapport.

Auteurs

PBL Auteurs
Mark Thissen
Overige auteurs
Frank van Oort

Kenmerken

Publicatietitel
Tussen globalisering en autonomie
Publicatiesubtitel
Strategische autonomie vraagt beleid gericht op regionaaleconomische en bedrijfstakspecifieke veranderingen
Publicatiedatum
16 juni 2026
Publicatie type
Rapport
Aantal pagina's
40
Publicatietaal
Nederlands
Productnummer
5378