De rol van overheden in maatschappelijke transformatieprocessen

Om zulke leefomgevingsproblemen het hoofd te bieden, klinkt in wetenschappelijke en beleidskringen een roep om transformatiegericht beleid. Dit is beleid waarmee de overheid ‘maatschappelijke transformaties’ ondersteunt, richting geeft en versnelt. Met maatschappelijke transformaties bedoelen we fundamentele veranderingen in de structuur, cultuur en infrastructuur van onderling verweven maatschappelijke systemen, zoals het landbouwsysteem, energiesysteem en mobiliteitssysteem. De roep van wetenschappers en beleidsmakers komt voort uit de constatering dat de overheid er met tot op heden gevoerd beleid niet of onvoldoende in slaagt om slepende leefomgevingsproblemen aan te pakken. 

De roep om transformatiegericht beleid brengt vragen met zich mee: zijn maatschappelijke transformatieprocessen wel stuurbaar? Wat is de rol van overheden in dergelijke processen? En hoe ziet effectief en legitiem transformatiegericht beleid er eigenlijk uit? Deze vragen staan de komende jaren centraal in het onderzoeksprogramma ‘Maatschappelijke transformaties: Over de rol van overheden in maatschappelijke transformatieprocessen’ van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). In dit white paper bespreken we de achtergrond van dit programma en zetten we uiteen langs welke lijnen we onderzoek gaan verrichten naar de rol van overheden in maatschappelijke transformatieprocessen.